Το EN ISO 13850 θέτει βασικά πρότυπα ασφαλείας για συστήματα διακοπής έκτακτης ανάγκης

Φανταστείτε το εξής σενάριο: μηχανήματα βρυχώνται στη γραμμή παραγωγής, καθώς οι εργαζόμενοι τα χειρίζονται υπό αυστηρά χρονοδιαγράμματα. Ξαφνικά, συμβαίνει ένα ατύχημα. Ένας χειριστής πατά γρήγορα ένα κόκκινο κουμπί, σταματώντας αμέσως όλα τα μηχανήματα και αποτρέποντας πιθανή καταστροφή. Αυτό το κόκκινο κουμπί αντιπροσωπεύει αυτό που εξετάζουμε τώρα—τη συσκευή διακοπής έκτακτης ανάγκης—ένα κρίσιμο στοιχείο της μηχανικής ασφάλειας που διέπεται από το πρότυπο EN ISO 13850.

Η Οδηγία για τα Μηχανήματα 2006/42/ΕΚ απαιτεί ρητά ότι ο εξοπλισμός πρέπει να ενσωματώνει μία ή περισσότερες συσκευές διακοπής έκτακτης ανάγκης για την αποτροπή πραγματικών ή επικείμενων κινδύνων. Η κύρια λειτουργία αυτών των συστημάτων είναι να σταματούν τις επικίνδυνες λειτουργίες μηχανημάτων όσο το δυνατόν γρηγορότερα, χωρίς να εισάγουν πρόσθετους κινδύνους.

Ωστόσο, δεν απαιτούνται συσκευές διακοπής έκτακτης ανάγκης για όλα τα μηχανήματα. Εξαιρέσεις ισχύουν όταν τέτοιες συσκευές δεν μπορούν να μειώσουν τον χρόνο διακοπής ή όταν συγκεκριμένα μέτρα μετριασμού κινδύνων είναι μη πρακτικά. Οι φορητές χειροκίνητες ή χειροκίνητες μηχανές συνήθως δεν απαιτούν επίσης διακοπές έκτακτης ανάγκης.

Είναι ζωτικής σημασίας να κατανοήσουμε ότι οι διακοπές έκτακτης ανάγκης δεν παρέχουν άμεση προστασία και, ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να θεωρούνται μέτρα μείωσης κινδύνων. Λειτουργούν ως συμπληρωματικά μέτρα ασφαλείας σε άλλα προστατευτικά μέτρα, όπως προφυλακτήρες ασφαλείας και προστατευτικές συσκευές—ενεργώντας ως η τελευταία γραμμή άμυνας και όχι η κύρια.

Σύμφωνα με τις κανονιστικές απαιτήσεις, οι κατάλληλες συσκευές διακοπής έκτακτης ανάγκης πρέπει να πληρούν αυτά τα κρίσιμα κριτήρια:

• Σαφώς αναγνωρίσιμες και εύκολα λειτουργήσιμες: Τα χειριστήρια πρέπει να είναι άμεσα αναγνωρίσιμα, εξαιρετικά ορατά και εύκολα προσβάσιμα. Αυτό περιλαμβάνει συνήθως τη χρήση χρωμάτων υψηλής ορατότητας (όπως το κόκκινο) και εργονομικών σχεδίων για ταχεία ενεργοποίηση κατά τη διάρκεια έκτακτων αναγκών.
• Ταχεία διακοπή χωρίς δευτερεύοντες κινδύνους: Το σύστημα πρέπει να σταματά τις επικίνδυνες διαδικασίες με μέγιστη ταχύτητα, αποτρέποντας παράλληλα πρόσθετους κινδύνους. Αυτό απαιτεί τόσο γρήγορους χρόνους απόκρισης όσο και αξιόπιστους μηχανισμούς πέδησης για την εξασφάλιση ελάχιστης διάρκειας διακοπής.
• Έναρξη ενέργειας ασφαλείας: Όταν είναι απαραίτητο, η συσκευή θα πρέπει να ενεργοποιεί ή να επιτρέπει την ενεργοποίηση συμπληρωματικών μέτρων ασφαλείας. Ορισμένα σενάρια ενδέχεται να απαιτούν ταυτόχρονη εμπλοκή πρόσθετων συστημάτων ασφαλείας για την προστασία του προσωπικού και του εξοπλισμού.

Ως ακρογωνιαίος λίθος της μηχανικής ασφάλειας, το EN ISO 13850 παρέχει ολοκληρωμένες οδηγίες για το σχεδιασμό και την εφαρμογή της λειτουργικότητας διακοπής έκτακτης ανάγκης. Το πρότυπο αφορά τύπους συσκευών, απαιτήσεις απόδοσης, τοποθέτηση, μεθόδους λειτουργίας και πρωτόκολλα συντήρησης.

Το πρότυπο ορίζει πολλαπλές διαμορφώσεις διακοπής έκτακτης ανάγκης κατάλληλες για διαφορετικές εφαρμογές:

• Συσκευές με κουμπιά: Ο πιο κοινός τύπος, που εγκαθίσταται συνήθως σε πίνακες ελέγχου ή σε εύκολη εμβέλεια του χειριστή. Αυτά διαθέτουν διακριτικά κόκκινα κουμπιά σε σχήμα μανιταριού για γρήγορη αναγνώριση.
• Συσκευές έλξης καλωδίων: Ιδανικό για εφαρμογές που απαιτούν δυνατότητα διακοπής έκτακτης ανάγκης κατά μήκος εκτεταμένων περιοχών, όπως συστήματα μεταφοράς. Η ενεργοποίηση πραγματοποιείται τραβώντας το καλώδιο.
• Συσκευές ποδιού: Σχεδιασμένο για καταστάσεις όπου οι χειριστές χρειάζονται και τα δύο χέρια για τον έλεγχο του μηχανήματος. Η ενεργοποίηση πραγματοποιείται μέσω κατάθλιψης του πεντάλ.

Το EN ISO 13850 καθορίζει αυστηρά κριτήρια απόδοσης, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου απόκρισης, της αξιοπιστίας και της αντοχής σε παρεμβολές για την εξασφάλιση αξιόπιστης λειτουργίας έκτακτης ανάγκης:

• Χρόνος απόκρισης: Πρέπει να είναι αρκετά σύντομος για την αποφυγή κινδύνων, με συγκεκριμένες απαιτήσεις που ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο του μηχανήματος και το επίπεδο κινδύνου.
• Αξιοπιστία: Απαιτεί εξαρτήματα υψηλής ποιότητας, στιβαρό σχεδιασμό και τακτική συντήρηση/δοκιμή για την εγγύηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας.
• Αντοχή σε παρεμβολές: Πρέπει να διατηρεί τη λειτουργικότητα παρά τις ηλεκτρομαγνητικές παρεμβολές ή τους κραδασμούς μέσω κατάλληλης θωράκισης και σχεδιασμού.

Η στρατηγική τοποθέτηση είναι κρίσιμη για την αποτελεσματική λειτουργία διακοπής έκτακτης ανάγκης:

• Προσβασιμότητα: Τοποθετημένο σε εύκολη εμβέλεια του χειριστή, συνήθως σε πίνακες ελέγχου ή κοντά σε σταθμούς εργασίας.
• Ορατότητα: Σαφώς επισημασμένο με χρώματα και σήμανση υψηλής αντίθεσης, χωρίς εμπόδια από άλλο εξοπλισμό.
• Πρόληψη ατυχημάτων: Τοποθετημένο για την ελαχιστοποίηση της τυχαίας ενεργοποίησης από ρουτίνας λειτουργίες ή συγκρούσεις.

Το πρότυπο καθορίζει λειτουργικές απαιτήσεις για τη διασφάλιση της σωστής χρήσης:

• Διαισθητική λειτουργία: Απλές μέθοδοι ενεργοποίησης που απαιτούν ελάχιστη εκπαίδευση.
• Σαφείς οδηγίες: Οπτική ή κειμενική καθοδήγηση για σωστή χρήση.
• Μόνιμη απενεργοποίηση: Τα μηχανήματα πρέπει να παραμένουν σταματημένα έως ότου η μη αυτόματη επαναφορά αποτρέψει την αυτόματη επανεκκίνηση κατά τη διάρκεια επικίνδυνων συνθηκών.

Η τακτική συντήρηση εξασφαλίζει τη συνεχή αξιοπιστία:

• Προγραμματισμένες επιθεωρήσεις: Τακτικοί έλεγχοι της φυσικής κατάστασης, των συνδέσεων και της λειτουργικότητας.
• Δοκιμές απόδοσης: Περιοδική επαλήθευση των χρόνων απόκρισης και της λειτουργικής αξιοπιστίας.
• Προληπτική συντήρηση: Αντικατάσταση εξαρτημάτων και λίπανση σύμφωνα με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή.

Η αναθεώρηση του Νοεμβρίου 2015 εισήγαγε σημαντικές βελτιώσεις για τη βελτίωση της ασφάλειας και της αξιοπιστίας σε σύγχρονα βιομηχανικά περιβάλλοντα, με λεπτομερείς προδιαγραφές σε ενημερωμένα τμήματα του προτύπου.

Η λειτουργικότητα διακοπής έκτακτης ανάγκης παραμένει μια θεμελιώδης πτυχή της μηχανικής ασφάλειας, με το EN ISO 13850 να παρέχει ουσιαστική καθοδήγηση για την αποτελεσματική εφαρμογή. Η σωστή τήρηση αυτών των προτύπων μειώνει σημαντικά τους κινδύνους του εξοπλισμού, προστατεύοντας παράλληλα το προσωπικό και τα περιουσιακά στοιχεία. Στον σχεδιασμό μηχανικής ασφάλειας, τα συστήματα διακοπής έκτακτης ανάγκης δικαιολογούν προσεκτική εξέταση ως αναπόσπαστα συστατικά των ολοκληρωμένων στρατηγικών ασφάλειας.